مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به شیوه گروهی و فردی بر افزایش ارزشمندی زندگی و انعطاف پذیری روانشناختی مادران دانش آموزان با نیازهای ویژه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی، مدرس دانشگاه فرهنگیان، کرمانشاه،

2 متخصص مشاوره توانبخشی، گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 کارشناسی ارشد، مشاوره خانواده، دانشگاه تهران، ایران

4 کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، روانشناس مرکز توانبخشی معلولین جسمی حرکتی ایران زمین، کرمانشاه، ایران

5 کارشناس مشاوره آموزش و پرورش منطقه بیستون، کرمانشاه، ایران

چکیده

زمینه و هدف: سلامت روان مادران دانش‌آموزان با نیازهای ویژه به‌عنوان موضوعی مهم در روان‌شناسی و آموزش ویژه مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر، مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به شیوه گروهی و فردی بر ارزشمندی زندگی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی مادران دارای کودکان با نیازهای ویژه بود؛ بنابراین هدف از انجام پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به شیوه گروهی و فردی بر افزایش ارزشمندی زندگی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی مادران دارای کودکان با نیازهای ویژه در سال 1403-1402 بود.
روش:  این مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل مادران کودکان با نیازهای ویژه در شهر کرمانشاه بود. 45 نفر به‌صورت هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در سه گروه (گروه‌درمانی، فردی و گواه) قرار گرفتند. مداخلات شامل 8 جلسه 75 دقیقه‌ای هفتگی بود. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه ارزشمندی زندگی (2003) و پرسش‌نامه انعطاف‌پذیری روان‌شناختی دنیس و وندروال (2010) بود. داده‌ها با آزمون تحلیل کوواریانس آمیخته در SPSS نسخه 26 تحلیل شدند.
یافته­ ها: نتایج نشان داد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به شیوه گروهی و فردی در بهبود ارزشمندی زندگی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی مؤثر است (0.001>P). بااین‌حال، درمان گروهی تأثیر بیشتری بر ارزشمندی زندگی داشت، اما در انعطاف‌پذیری روان‌شناختی تفاوت معناداری بین دو شیوه مشاهده نشد.
نتیجه‌گیری: هر دو شیوه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به بهبود ارزشمندی زندگی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی مادران کمک می‌کند. بااین‌حال، تأثیر بیشتر درمان گروهی بر ارزشمندی زندگی ممکن است ناشی از حمایت اجتماعی و تعاملات گروهی باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


A-tjak, J. G., Davis, M. L., Morina, N., Powers, M. B., Smits, J. A., & Emmelkamp, P. M. (2015). A meta-analysis of the efficacy of acceptance and commitment therapy for clinically relevant mental and physical health problems. In (Vol. 84, pp. 30-36): S. Karger AG Basel, Switzerland. DOI: 10.1159/000365764
Asa, G. A., Fauk, N. K., Ward, P. R., Hawke, K., Crutzen, R., & Mwanri, L. (2021). Psychological, sociocultural and economic coping strategies of mothers or female caregivers of children with a disability in Belu district, Indonesia. PloS one, 16(5), e0251274. DOI: 10.1371/journal.pone.0251274
Barida, M., & Widyastuti, D. A. (2019). Acceptance and commitment therapy (ACT) to improve educators self-acceptance of children with special needs. KONSELI: Jurnal Bimbingan dan Konseling (E-Journal), 6(2), 117-124. DOI: 10.24042/kons.v6i2.4701
Battista, J., & Almond, R. (1973). The development of meaning in life. Psychiatry, 36(4), 409-427. DOI: 10.1080/00332747.1973.11023774
Benoy, C., Knitter, B., Schumann, I., Bader, K., Walter, M., & Gloster, A. T. (2019). Treatment sensitivity: Its importance in the measurement of psychological flexibility. Journal of Contextual Behavioral Science, 13, 121-125. DOI: 10.1016/j.jcbs.2019.07.005
Branstetter, A., Wilson, K., Hildebrandt, M., & Mutch, D. (2004). Improving psychological adjustment among cancer patients: ACT and CBT. Association for Advancement of Behavior Therapy, New Orleans, 35, 732.
Brassell, A. A., Rosenberg, E., Parent, J., Rough, J. N., Fondacaro, K., & Seehuus, M. (2016). Parent's psychological flexibility: Associations with parenting and child psychosocial well-being. Journal of contextual behavioral science, 5(2), 111-120. https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2016.03.001
Cheron, D. M., Ehrenreich, J. T., & Pincus, D. B. (2009). Assessment of parental experiential avoidance in a clinical sample of children with anxiety disorders. Child psychiatry and human development, 40, 383-403. DOI: 10.1007/s10578-009-0135-z
Daks, J. S., Peltz, J. S., & Rogge, R. D. (2022). The impact of psychological flexibility on family dynamics amidst the COVID-19 pandemic: A longitudinal perspective. Journal of contextual behavioral science, 26, 97-113. DOI: 10.1016/j.jcbs.2022.08.011
Dennis, J. P., & Vander Wal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive therapy and research, 34, 241-253. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9276-4
Feldman, D. B., & Snyder, C. R. (2005). Hope and the meaningful life: Theoretical and empirical associations between goal–directed thinking and life meaning. Journal of social and clinical psychology, 24(3), 401-421. https://doi.org/10.1521/jscp.24.3.401.65616
Hayes, S. C., Levin, M. E., Plumb-Vilardaga, J., Villatte, J. L., & Pistorello, J. (2013). Acceptance and commitment therapy and contextual behavioral science: Examining the progress of a distinctive model of behavioral and cognitive therapy. Behavior therapy, 44(2), 180-198. doi: 10.1016/j.beth.2009.08.002
Hayes, S. C., & Pierson, H. (2005). Acceptance and commitment therapy. Springer. DOI: 10.1007/0-306-48581-8_1
Hayes, S. C., Pistorello, J., & Levin, M. E. (2012). Acceptance and commitment therapy as a unified model of behavior change. The Counseling Psychologist, 40(7), 976-1002. DOI: 10.1177/0011000012460836
Inozu, M., Gök, B. G., Tuzun, D., & Haciomeroglu, A. B. (2023). Does cognitive flexibility change the nature of the relationship between intolerance of uncertainty and psychological symptoms during the COVID-19 outbreak in Turkey? Current Psychology, 42(20), 17412-17423. DOI: 10.1007/s12144-021-02450-8
Mohamadpour, F., Aflakseir, A., Mohamadi, N., & Hadianfard, H. (2021). Analysis of components of meaning of life in elderly. Positive Psychology Research, 7(1), 1-18. DOI: 10.1177/0969 (In Persian).
Nikrah, N., Bahari, F., & Shiri, A. (2023). Effectiveness of the acceptance and commitment therapy on resilience and quality of life in patients with post-acute COVID-19 syndrome. Applied Nursing Research, 73, 151723. DOI: 10.1016/j.apnr.2023.151723
Powers, M. B., Zum Vörde Sive Vörding, M. B., & Emmelkamp, P. M. (2009). Acceptance and commitment therapy: A meta-analytic review. Psychotherapy and psychosomatics, 78(2), 73-80.. DOI: 10.1159/000190790
Rasheed, A. (2022). Hope, quality of life, and self-efficacy among mothers with special needs children. INSPIRA: Indonesian Journal of Psychological Research, 3(1), 1-7. DOI: 10.32505/inspira.v3i1.3850
Russell, L. T., Ganong, L., & Beckmeyer, J. J. (2022). Understanding and serving all families: Introduction to the special issue on supporting structurally diverse families. Journal of family nursing28(4), 299-307. DOI: 10.1177/10748407221131118
Sanayeh, M., Nourian, M., Tajalli, S., Fomani, F. K., Heidari, A., & Nasiri, M. (2021). Resilience and associated factors in mothers of children with congenital heart disease: a cross-sectional study. International journal of community based nursing and midwifery, 9(4), 336. DOI: 10.30476/ijcbnm.2021.89691.1630
Soltani, E., Shareh, H., Bahrainian, S. A., & Farmani, A. (2013). The mediating role of cognitive flexibility in correlation of coping styles and resilience with depression. Pajoohandeh Journal, 18(2), 88-96. (In Persian).
Sterman, J., & Merighi, J. (2024). “It’s been a hard year”: How families who have children with disabilities and chronic health conditions experience the COVID-19 pandemic. Children and Youth Services Review, 164, 107858. DOI: 10.1016/j.childyouth.2024.107858
Strosahl, K. D., Robinson, P. J., Blackledge, J., Ciarrochi, J., & Deane, F. (2009). Teaching ACT: To whom, why and how. In Acceptance and commitment therapy: Contemporary theory, research and practice (pp. 59-85). Australian Academic Press Bowen Hills, Qld.
Tavakoli Saleh, S., & Ebrahimi, M. E. (2021). Effectivenes of acceptance-commitment therapy on the resillience and psycological well-being of female patients with multiple sclerosis in Hamadan, Iran. Avicenna Journal of Clinical Medicine, 28(2), 126-133. DOI: 10.52547/ajcm.28.2.126 (In Persian).