پیش‌بینی رفتارهای فرزندپروری بر اساس نشانگان افت روحیه در مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران.

2 گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران

3 گروه مشاوره، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال اوتیسم، به علت شرایط و نیازهای مراقبتی خاص کودک، با استرس‌های زیادی در زندگی روزمره مواجه هستند که ممکن است ادراک آن‌ها از فرزندپروری، معناهای زندگی و پیش‌بینی‌شان از آینده را تغییر داده و زمینه را برای بروز آزردگی‌های روانی، از جمله نشانگان افت روحیه آماده کند. این امر می‌تواند به‌نوبه خود باعث افزایش احتمال درگیرشدن آن‌ها در یک چرخۀ مزمن، منفی شود که متعاقباً رفتارهای ناسازگار کودک را تشدید و بر دشواری‌های فرزندپروری بیفزاید. این مطالعه با هدف پاسخ به این سؤال که آیا رفتارهای فرزندپروری بر اساس نشانگان افت روحیه در مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم قابل ‌پیش‌بینی است، انجام شد.
روش: طرح پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی بر پایه یک طرح همبستگی بوده است. با مراجعه حضوری به مدارس کودکان استثنائی و مؤسسات توان‌بخشی مستقر در چهار جهت جغرافیایی شهر تهران و جلب همکاری مدیران و مادران، 130 نمونه از بین مادران دارای فرزند مبتلا به اوتیسم در رده سنی 6 تا 12 سال ساکن شهر تهران که شدت و سطح اختلال فرزندشان بر اساس مقیاس گارز-3 منطبق با معیارهای شمول بود، به روش نمونه‌گیری مبتنی بر هدف انتخاب شدند. جمع‌آوری داده‌ها در زمستان 1401 انجام پذیرفت. ابزارهای پژوهش عبارت بودند از: پرسش‌نامۀ «رفتارهای فرزندپروری - نسخه اختلال طیف اوتیسم»، آزمون «گارز-3» و پرسش‌نامۀ «نشانگان افت روحیه». داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-22 برای محاسبه رگرسیون خطی بین متغیرهای پیش‌بینی و ملاک پردازش شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که نشانگان افت روحیه می‌تواند به ترتیب 6 درصد، 8 درصد،  13/6 درصد و 4/5 درصد از تغییرات در مؤلفه‌های فرزندپروری مثبت، انضباط، قوانین و تحریک رشد را پیش‌بینی کند
نتیجه ­گیری: مادرانی که شدت نشانگان افت روحیه بیشتری را گزارش کرده بودند، رفتارهای انضباطی بیشتری از خود نشان ‌داده، اما در مؤلفه‌های فرزندپروری مثبت، قوانین و تحریک رشد، نمرات کمتری به دست ‌آوردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Abbeduto, L., Seltzer, M. M., Shattuck, P., Krauss, M. W., Orsmond, G., & Murphy, M. M. (2004). Psychological well-being and coping in mothers of youths with autism, down syndrome, orfragile X syndrome. American journal on mental retardation, 109(3), 237-254.
American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5. American psychiatric association.
Bahmani, B., Farmani Shahreza, s., Esmaeeli, A., Naghiyaee, M., & Ghaeidniaye jahromi, A. (2015). Demoralization syndrome in patients with Human Immunodeficiency Virus(HIV). Journal of Neyshabur University of Medical Sciences, 3(1), 19-27
Bahmani, M., Sohrabi, F., & Bahmani, b. (2023). Predicting parenting behaviors based on demoralization syndrome in mothers of children with autism spectrum disorder. Allameh Tabataba’i University
BaniSaeed, A., Bahmani, B., Yazdanbakhsh, K., & Khanjani, M. S. (2020). The relationship between coping strategies and deterministic thinking with Demoralization syndrome and Depression  in mothers of children with cancer. University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences]. Tehran, Iran .  
Bentler, P. M. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual review of psychology.
Bitsika, V., Sharpley, C. F., & Bell, R. (2013). The buffering effect of resilience upon stress, anxiety and depression in parents of a child with an autism spectrum disorder. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 25, 533-543.
Boonen, H., van Esch, L., Lambrechts, G., Maljaars, J., Zink, I., Van Leeuwen, K., & Noens, I. (2015). Mothers' Parenting Behaviors in Families of School-Aged Children with Autism Spectrum Disorder: An Observational and Questionnaire Study. J Autism Dev Disord, 45(11), 3580-3593. https://doi.org/10.1007/s10803-015-2506-6
Boston, P., Bruce, A., & Schreiber, R. (2011). Existential suffering in the palliative care setting: an integrated literature review. Journal of pain and symptom management, 41(3), 604-618.
Bovero, A., Vitiello, L. P., Botto, R., Gottardo, F., Cito, A., & Geminiani, G. C. (2022). Demoralization in End-of-Life Cancer Patients' Family Caregivers: A Cross-Sectional Study. Am J Hosp Palliat Care, 39(3), 332-339. https://doi.org/10.1177/10499091211023482
Clarke, D. M., & Kissane, D. W. (2002). Demoralization: its phenomenology and importance. Aust N Z J Psychiatry, 36(6), 733-742. https://doi.org/10.1046/j.1440-1614.2002.01086.x                                                                                                                                                                  
Crowell, J. A., Keluskar, J., & Gorecki, A. (2019). Parenting behavior and the development of children with autism spectrum disorder. Compr Psychiatry, 90, 21-29. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2018.11.007
Davis, N. O., & Carter, A. S. (2008). Parenting stress in mothers and fathers of toddlers with autism spectrum disorders: Associations with child characteristics. Journal of autism and developmental disorders, 38, 1278-1291.
Dunn, M. E., Burbine, T., Bowers, C. A., & Tantleff-Dunn, S. (2001). Moderators of stress in parents of children with autism. Community Ment Health J, 37(1), 39-52. https://doi.org/10.1023/a:1026592305436
Gilliam, J. E. (2014). GARS-3: Gilliam Autism Rating Scale–Third Edition. In: Pro-Ed Publishers Austin.
HAKIM SHOOSHTARI, M., Zarafshan, H., Mohamadian, M., Zareee, J., KARIMI KEISOMI, I., & & Hooshangi, H. (2020). The Effect of a Parental Education Program on the Mental Health of Parents and Behavioral Problems of Their Children With Autism Spectrum Disorder. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 25(4), 356-367. https://sid.ir/paper/997373/en  
Hall, H. R., & Graff, J. C. (2012). Maladaptive behaviors of children with autism: parent support, stress, and coping. Issues Compr Pediatr Nurs, 35(3-4), 194-214. https://doi.org/10.3109/01460862.2012.734210
Hastings, R. P., & Brown, T. (2002). Behavior problems of children with autism, parental self-efficacy, and mental health. Am J Ment Retard, 107(3), 222-232. https://doi.org/10.1352/0895-8017(2002)107
Hudson, P. L., Thomas, K., Trauer, T., Remedios, C., & Clarke, D. (2011). Psychological and social profile of family caregivers on commencement of palliative care. J Pain Symptom Manage, 41(3), 522-534. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2010.05.006
Judd, C. M., & Kenny, D. A. (1981). Process analysis: Estimating mediation in treatment evaluations. Evaluation review, 5(5), 602-619.
Karst, J. S., & Van Hecke, A. V. (2012). Parent and family impact of autism spectrum disorders: A review and proposed model for intervention evaluation. Clinical child and family psychology review, 15, 247-277.
Kissane, D. W., Clarke, D. M., & Street, A. F. (2001). Demoralization syndrome--a relevant psychiatric diagnosis for palliative care. J Palliat Care, 17(1), 12-21. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11324179
Kissane, D. W., Wein, S., Love, A., Lee, X. Q., Kee, P. L., & Clarke, D. M. (2004). The Demoralization Scale: a report of its development and preliminary validation. J Palliat Care, 20(4), 269-276. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15690829
Lambrechts, G., Van Leeuwen, K., Boonen, H., Maes, B., & Noens, I. (2011). Parenting behaviour among parents of children with autism spectrum disorder. Research in Autism Spectrum Disorders, 5(3), 1143-1152.
Lee, L.-C., Harrington, R. A., Louie, B. B., & Newschaffer, C. J. (2008). Children with autism: Quality of life and parental concerns. Journal of autism and developmental disorders, 38, 1147-1160.
Madarevic, M., van Esch, L., Lambrechts, G., Ceulemans, E., Van Leeuwen, K., & Noens, I. (2022). Parenting behaviours among mothers of pre-schoolers on the autism spectrum: Associations with parenting stress and children’s externalising behaviour problems. Research in Autism Spectrum Disorders, 90, 101901.
Maljaars, J., Boonen, H., Lambrechts, G., Van Leeuwen, K., & Noens, I. (2014). Maternal parenting behavior and child behavior problems in families of children and adolescents with autism spectrum disorder. Journal of autism and developmental disorders, 44, 501-512.
Mancil, G. R., Boyd, B. A., & Bedesem, P. (2009). Parental stress and autism: are there useful coping strategies? Education and training in developmental disabilities, 523-537.
McLeod, J. D., & DiSabatino, L. (2019). Structured Variation in Parental Beliefs about Autism. J Health Soc Behav, 60(1), 36-54. https://doi.org/10.1177/0022146518820581
Meirsschaut, M., Roeyers, H., & Warreyn, P. (2010). Parenting in families with a child with autism spectrum disorder and a typically developing child: Mothers’ experiences and cognitions. Research in Autism Spectrum Disorders, 4(4), 661-669.
Minaei, A., & Nazeri, S. (2018). Psychometric properties of the Gilliam Autism Rating Scale–Third Edition (GARS-3) in individuals with autism: A pilot study. Journal of Exceptional Children, 18(2), 113-122.
Mugno, D., Ruta, L., D'Arrigo, V. G., & Mazzone, L. (2007). Impairment of quality of life in parents of children and adolescents with pervasive developmental disorder. Health Qual Life Outcomes, 5, 22. https://doi.org/10.1186/1477-7525-5-22
Naghiyaee, M., Bahmani, B., Dehkhoda, A., & Alimohammadi, F. (2013). Existential anxiety, Existential demoralization and depression in mothers of children with potentially fatal illness. Speech at the Third National Conference on Psychology, Education, Work and Health, , Islamic Azad University, Marvdasht Branch.  
Osborne, L. A., McHugh, L., Saunders, J., & Reed, P. (2008). Parenting stress reduces the effectiveness of early teaching interventions for autistic spectrum disorders. J Autism Dev Disord, 38(6), 1092-1103. https://doi.org/10.1007/s10803-007-0497-7
Osborne, L. A., & Reed, P. (2010). Stress and self-perceived parenting behaviors of parents of children with autistic spectrum conditions. Research in Autism Spectrum Disorders, 4(3), 405-414.
Power, P. W., & Orto, A. E. D. (2004). Families living with chronic illness and disability: Interventions, challenges, and opportunities.
Samadi, S. A., Mahmoodizadeh, A., & McConkey, R. (2012). A national study of the prevalence of autism among five-year-old children in Iran. Autism, 16(1), 5-14.
Schiller, V. F., Dorstyn, D. S., & Taylor, A. M. (2021). The Protective Role of Social Support Sources and Types Against Depression in Caregivers: A Meta-Analysis. J Autism Dev Disord, 51(4), 1304-1315. https://doi.org/10.1007/s10803-020-04601-5
Seltzer, M. M., Krauss, M. W., Orsmond, G. I., & Vestal, C. (2000). Families of adolescents and adults with autism: Uncharted territory. In International review of research in mental retardation (Vol. 23, pp. 267-294). Elsevier.
Shattuck, P. T., Seltzer, M. M., Greenberg, J. S., Orsmond, G. I., Bolt, D., Kring, S., Lounds, J., & Lord, C. (2007). Change in autism symptoms and maladaptive behaviors in adolescents and adults with an autism spectrum disorder. Journal of autism and developmental disorders, 37, 1735-1747.
van Esch, L. (2018). Parenting adolescents with Autism Spectrum Disorder.
Van Leeuwen, K., & Noens, I. (2013). Parental behavior scale for autism spectrum disorders. Unpublished document, Leuven: KU Leuven.
Van Leeuwen, K. G., & Vermulst, A. A. (2004). Some psychometric properties of the ghent parental behavior scale1. European Journal of Psychological Assessment, 20(4), 283-298.
Vanbergeijk, E., Klin, A., & Volkmar, F. (2008). Supporting more able students on the autism spectrum: college and beyond. J Autism Dev Disord, 38(7), 1359-1370. https://doi.org/10.1007/s10803-007-0524-8
Vehling, S., Lehmann, C., Oechsle, K., Bokemeyer, C., Krull, A., Koch, U., & Mehnert, A. (2012). Is advanced cancer associated with demoralization and lower global meaning? The role of tumor stage and physical problems in explaining existential distress in cancer patients. Psychooncology, 21(1), 54-63. https://doi.org/10.1002/pon.1866
Volkmar, F. R., Rogers, S. J., Paul, R., & Pelphrey, K. A. (2014). Handbook of autism and pervasive developmental disorders, volume 1: diagnosis, development, and brain mechanisms. John Wiley & Sons.
Waizbard-Bartov, E., Yehonatan-Schori, M., & Golan, O. (2019). Personal Growth Experiences of Parents to Children with Autism Spectrum Disorder. J Autism Dev Disord, 49(4), 1330-41 https://doi.org/10.1007/s10803-018-3784-6
Wong, M. G., & Heriot, S. A. (2007). Vicarious futurity in autism and childhood dementia. Journal of autism and developmental disorders, 37, 1833-1841.