نشریۀ مشاوره توانبخشی

مقاله پژوهشی

اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی و سازگاری زناشویی در زنان مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر بم

وحیده شهمرادزاده؛ کاظم نعمت الله زاده ماهانی

دوره 1، شماره 2 ، شهریور 1404، صفحه 82-93

https://doi.org/10.22034/jrc.2025.144024.1014

چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر، با هدف بررسی اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی و سازگاری زناشویی در زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر بم انجام شده است.روش: روش پژوهش، نیمه آزمایشی ... بیشتر زمینه و هدف: پژوهش حاضر، با هدف بررسی اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی و سازگاری زناشویی در زنان مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر بم انجام شده است.روش: روش پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل است. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ زنان متاهلی بود که به‌دلیل مشکلات روان‌شناختی به مراکز مشاوره شهر بم در مرداد ماه تا مهر ماه سال 1403 مراجعه کرده بودند. 40 نفر به‌عنوان نمونۀ پژوهش انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (20 نفر) و کنترل (20 نفر) گمارده شدند. ابزار پژوهش، پرسش‌نامۀ احساس ‌تنهایی راسل و همکاران (UCLA) (1980) و مقیاس سازگاری دو عضوی گراهام اسپانیر (DAS) (1976) بوده است. گروه آزمایش تحت 10 جلسه ۹۰ دقیقهای درمان پذیرش و تعهد قرار گرفتند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کواریانس چند متغیره در نرم‌افزار SPSS نسخه 27 تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که با کنترل اثر پیش آزمون، بین میانگین پس آزمون دو گروه آزمایش و گواه در متغیرهای احساس تنهایی (0/01 ≥P) و سازگاری زناشویی (0/01 ≥P) تفاوت معنی داری وجود دارد که نشان‌دهندۀ تأثیر درمان پذیرش و تعهد است (0/01 ≥P).نتیجه‌گیری: بر اساس یافته های پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که این نوع درمان به‌عنوان درمان روان‌شناختی در جهت توانمندسازی روان‌شناختی و افزایش سازگاری زناشویی و کاهش احساس تنهایی زنان مراجعه‌کننده به کلینیک ها و مراکز روان‌شناختی مورد توجه قرار گیرد.

مقاله پژوهشی

اثربخشی مداخله رفتاری سلامت محور بر رضایت از زندگی افراد دارای کم توانی جسمی - حرکتی شاغل در ادارات دولتی

وحید دستیار؛ زهرا مومن فر؛ سیده زینب حیدری؛ ابراهیم محمدی شرف آباد

دوره 1، شماره 2 ، شهریور 1404، صفحه 94-113

https://doi.org/10.22034/jrc.2025.143639.1015

چکیده

زمینه و هدف: رضایت از زندگی ساختاری از رفاه ذهنی است که به چگونگی ارزیابی افراد از کیفیت جنبه‌های خاص زندگی خود مانند کار، ازدواج، سلامت، تفریح و همچنین کیفیت جنبه‌های کلی‌تر زندگی خود مانند شادی، روحیه ... بیشتر زمینه و هدف: رضایت از زندگی ساختاری از رفاه ذهنی است که به چگونگی ارزیابی افراد از کیفیت جنبه‌های خاص زندگی خود مانند کار، ازدواج، سلامت، تفریح و همچنین کیفیت جنبه‌های کلی‌تر زندگی خود مانند شادی، روحیه و شوق برای زندگی و آرامش خاطر مربوط می‌شود. بنابراین، هدف پژوهش تعیین اثربخشی مداخله رفتاری سلامتمحور بر رضایت از زندگی افراد دارای کمتوانی جسمی-حرکتی شاغل در ادارات دولتی شهر یاسوج بود.روش: این پژوهش به روش نیمه آزمایشی و از نوع پیش آزمون–پس آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری شامل افراد دارای کمتوانی جسمی-حرکتی شاغل در ادارات دولتی شهر یاسوج بودند، که به‌صورت هدفمند 40 نفر از آنان (20 نفر گروه آزمایش و ۲۰ نفر گروه کنترل) به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. آزمودنی ها به پرسش‌نامه رضایت از زندگی در پیش آزمون و پس آزمون پاسخ دادند و مداخله رفتاری سلامت محور به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای برای گروه آزمایش برگزار گردید و گروه گواه مداخله ای دریافت نکردند. داده ها با نرمافزار SPSS 26 و آزمون تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج به‌دست آمده از مقایسه پس آزمون مولفه ی رضایت از زندگی (شامل رضایت از خانواده، دوستان، محیط کاری، محیط زندگی و خود) در دو گروه با کنترل کردن اثر پیش آزمون، نشان داد نمرات مولفه رضایت از زندگی افراد دارای کمتوانی جسمی-حرکتی که در گروه آزمایش شرکت داشتند، نسبت به آنهایی که در گروه کنترل جایگزین شده بودند افزایش معناداری دارد (0/05 ≥P)؛ و بیشترین رضایت گروه آزمایش پس از شرکت در مداخلات رفتاری سلامت محور، «رضایت از محیط زندگی» بوده است.نتیجه گیری: می توان نتیجه گرفت که مداخله رفتاری سلامت محور رویکردی موثر در افزایش رضایت از زندگی افراد دارای کمتوانی جسمی-حرکتی است. پیشنهاد می شود چنین تحقیقی در بین افراد دارای کمتوانی حسی، مانند نابینایان و ناشنوایان نیز انجام شود و جزء اولویتهای پژوهشی ادارات قرار بگیرد.

مقاله پژوهشی

مقایسه مهارت‌های مقابله با استرس، کیفیت زندگی و تاب آوری در افراد 15 – 25 ساله اقدام به خودکشی و افراد عادی در شهرستان قم

خدیجه حاجیلو

دوره 1، شماره 2 ، شهریور 1404، صفحه 114-123

https://doi.org/10.22034/jrc.2025.144183.1016

چکیده

زمینه و هدف: بازنگری بررسی‌های انجام‌ شدۀ دو دهه اخیر در زمینه همه‌گیرشناسی خودکشی در ایران نشان می‌دهد که میزان شیوع خودکشی و اقدام به آن، در بیشتر استان‌های کشور به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان ... بیشتر زمینه و هدف: بازنگری بررسی‌های انجام‌ شدۀ دو دهه اخیر در زمینه همه‌گیرشناسی خودکشی در ایران نشان می‌دهد که میزان شیوع خودکشی و اقدام به آن، در بیشتر استان‌های کشور به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان رو به افزایش است. این مطالعه با هدف مقایسه مهارت‌های مقابله با استرس، کیفیت زندگی و تاب‌آوری در افراد 15 – 25 ساله اقدام به خودکشی و افراد عادی در شهرستان قم انجام شد.روش: طرح پژوهش از نوع علی- مقایسهای بود. جامعۀ آماری تحقیق حاضر، کلیه افراد 15 – 25 ساله در سال 1400 که اقدام به خودکشی کرده ساکن در شهرستان قم و مراجعه‌کننده به کلینیک‌ها و مراکز مشاوره و بیمارستان‌ها به تعداد 2640 نفر بود که از بین آن‌ها 30 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. سپس 60 نفر از افراد عادی به‌صورت همتاسازی از لحاظ سن، تحصیلات و وضعیت تأهل و به شیوه در دسترس انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه مقابله با استرس اندلر و پارکر (1990)، پرسش‌نامه کیفیت زندگی (1986)، پرسش‌نامه اقدام برای خودکشی می و کلونسکی (2013) و پرسش‌نامه تاب‌آوری روان‌شناختی کانر و دیودیسون (2003) استفاده شد. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس چند متغیری به‌وسیله نرم‌افزار آماری SPSS 25 استفاده شد.یافته‌ها: تحلیل واریانس چند راهه نشان داد که میانگین سبک‌های مقابله مسئله‌مدار، کیفیت زندگی و تاب‌آوری در بین اقدام‌کنندگان به خودکشی به‌طور معناداری در سطح 0/05 کمتر از افراد بدون اقدام به خودکشی بود. نمرات سبک‌های هیجان مدار در افراد اقدام به خودکشی به‌طور معناداری بالاتر از نمره افراد عادی است (0/01>p). همچنین بین افراد اقدام‌کننده به خودکشی و عادی در متغیرهای کیفیت زندگی و تاب‌آوری روان‌شناختی تفاوت معنادار وجود دارد. به این معنا که نمرات کیفیت زندگی و تاب‌آوری روان‌شناختی در افراد اقدام به خودکشی به‌طور معناداری پایین‌تر از نمره افراد عادی است (0/01>p). نتیجه‌گیری: این مطالعه عواملی را شناسایی کرد که ممکن است افراد دارای افکار خودکشی را از پیشرفت به سمت خودکشی محافظت کند. برنامه‌های پیشگیری از خودکشی را می‌توان با تغییر از رویکرد مبتنی بر نقص به رویکرد مبتنی بر نقاط قوت از طریق ارتقای تاب‌آوری، کیفیت زندگی و کاهش مقابله ناسازگار، بهینه کرد.

مقاله پژوهشی

سوگ طولانی مدت، افسردگی و حس انسجام در دانشجویان

دنیا نیسی؛ مهدی شفیع؛ محمد حسن آسایش

دوره 1، شماره 2 ، شهریور 1404، صفحه 124-136

https://doi.org/10.22034/jrc.2025.64008

چکیده

زمینه و هدف: اختلال سوگ طولانی‌مدت به عنوان اختلالی جدید در آخرین ویراست راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی مطرح شده است که با علائم اصلی اشتیاق و نشخوار ذهنی شدید به فرد فوت شده و درد عاطفی، اختلال ... بیشتر زمینه و هدف: اختلال سوگ طولانی‌مدت به عنوان اختلالی جدید در آخرین ویراست راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی مطرح شده است که با علائم اصلی اشتیاق و نشخوار ذهنی شدید به فرد فوت شده و درد عاطفی، اختلال در عملکرد روزانه مشخص می‌شود. تحقیقات نشان داده است که افسردگی یکی از قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های بالینی سوگ است. حس انسجام یکی از عواملی است که در مدیریت و تجربه سوگ می‌تواند نقش مؤثری داشته باشد. پژوهش حاضر به بررسی رابطه حس انسجام و افسردگی و سوگ طولانی‌مدت در دانشجویان پرداخته است.روش: این پژوهش یک مطالعه توصیفی همبستگی است. ۱۱۳ نفر از دانشجویان استان زنجان در سال ۱۴۰۰ به روش نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند انتخاب و پرسشنامه‌های حس انسجام آنتونووسکی (۱۹۹۳)، سوگ بارت و اسکات (۱۹۹۸) و افسردگی بک (۱۹۹۶) را پاسخ دادند. داده‌ها در نرم‌افزار SPSS نسخهی 22، با روش همبستگی پیرسون و رگرسیون تجزیه و تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد افسردگی (0/75-=p<0/001،r) با سوگ طولانی‌مدت رابطه مثبت معنیدار و حس انسجام نیز با سوگ طولانی‌مدت رابطه منفی معنی دار (0/55-=p<0/001،r) دارند. بین حس انسجام و افسردگی رابطه منفی معنیدار (0/27-=p<0/001،r) وجود دارد.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد ۸۳ درصد از واریانس اختلال سوگ طولانی‌مدت را متغیر‌های اختلال افسردگی و حس انسجام با هم به طور مشترک تبیین می‌کنند. به نظر می‌رسد میزان حس انسجام نقش مؤثری بر سپری کردن دوره سوگواری و پیشگیری یا ابتلا به اختلال سوگ طولانی‌مدت دارد، بدین ترتیب ضعف در حس انسجام با افزایش احتمال ابتلا به اختلال سوگ طولانی‌مدت همراه است

مقاله پژوهشی

ساخت، رواسازی و اعتباریابی پرسش‌نامه باورهای تقدیر و سرنوشت

بهمن بهمنی؛ زهرا قزوینی؛ مائده نقیایی؛ حوریه ذوقی

دوره 1، شماره 2 ، شهریور 1404، صفحه 137-153

https://doi.org/10.22034/jrc.2025.143515.1006

چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر، با هدف ساخت پرسش‌نامۀ باورهای تقدیر و سرنوشت و بررسی روایی و پایایی آن با استفاده از طرح مطالعات اکتشافی از نوع ابزارسازی و اعتبارسنجی، طراحی و اجرا شده است.روش: فرآیند اجرای ... بیشتر زمینه و هدف: پژوهش حاضر، با هدف ساخت پرسش‌نامۀ باورهای تقدیر و سرنوشت و بررسی روایی و پایایی آن با استفاده از طرح مطالعات اکتشافی از نوع ابزارسازی و اعتبارسنجی، طراحی و اجرا شده است.روش: فرآیند اجرای این پژوهش دارای سه مرحله بوده است. در مرحله‌ی اول، بررسی مبانی نظری و چارچوب‌های مفهومی باور به تقدیر و سرنوشت انجام شد؛ در مرحله‌ی دوم تدوین پرسش‌نامۀ باور به تقدیر و سرنوشت و برآورد روایی محتوایی آن پیگیری شد و بالاخره در مرحله سوم بررسی گستره‌ی روایی و پایایی ابزار مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور و با استفاده از روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای خوشه‌ای 240 نفر نمونه از بین طلاب حوزه‌ها و دانشجویان دانشگاه‌های آزاد مستقر در شهر تهران انتخاب شده و پرسش‌نامه‌های "اضطراب هستی" و "جبر و اراده آزاد" به‌عنوان ابزارهای برآورد روایی محتوایی و روایی واگرا و پرسش‌نامۀ محقق ساخته "باور به تقدیر و سرنوشت" را به‌عنوان ابزار اصلی پاسخ تکمیل کردند. داده‌ها با نرم‌افزار آماری SPSS-25 برای محاسبه شاخص‌های روایی واگرا و همگرا، پایایی (به روش آلفای کرونباخ) و نیز اجرای تحلیل عاملی اکتشافی پردازش شد.یافته‌ها: نتیجه تحلیل عاملی با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی و بر اساس نمودار سنگریزه‌ای بیانگر وجود چهار مؤلفه در پرسشنامۀ باورهای تقدیر و سرنوشت بود. روایی واگرای ابزار با پرسشنامۀ جبر و اراده آزاد در بین دانشجویان حوزه 0/70- و در بین دانشجویان دانشگاه آزاد 0/57- به‌دست آمد. همچنین روایی همگرای ابزار با زیرمقیاس مسئولیت پرسشنامۀ اضطراب هستی در بین دانشجویان حوزه برابر با 0/33 حاصل گردید و در گروه دانشجویان دانشگاه آزاد همبستگی وجود نداشت. ضریب آلفای کرونباخ برای کل آزمون برابر با 0/92 به دست آمد. در نهایت با توجه به درصد فراوانی مصاحبه‌شوندگان، تفسیر نمرات پرسشنامه انجام گرفت.نتیجه‌گیری: نتیجه‌ی این پژوهش در قالب پرسش‌نامه‌ای با 49 گویه و 4 خرده مقیاس برای ارزیابی باور به تقدیر و سرنوشت در دسترس است و با توجه به ویژگی‌های روان‌سنجی به‌دست ‌آمده برای فرم نهایی پرسشنامه، می‌توان از آن برای اندازه‌گیری متغیر باورهای تقدیر و سرنوشت در موقعیت‌های پژوهشی استفاده کرد.

مقاله پژوهشی

کاربردشناسی زبان در کودکان با رشد بهنجار و مقایسه آن با کودکان دچار اختلالات عصب‌رشدی

پروین جعفری؛ سیدجلال یونسی؛ علی عسگری؛ مهدی دستجردی کاظمی

دوره 1، شماره 2 ، شهریور 1404، صفحه 154-164

https://doi.org/10.22034/jrc.2025.144285.1018

چکیده

زمینه و هدف: یکی از عوامل ناتوان‌کننده در کودکان، آسیب در ارتباط اجتماعی است. کاربردشناسی زبان یکی از اجزای اصلی ارتباط اجتماعی است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه توانایی کاربردشناسی در کودکان با ... بیشتر زمینه و هدف: یکی از عوامل ناتوان‌کننده در کودکان، آسیب در ارتباط اجتماعی است. کاربردشناسی زبان یکی از اجزای اصلی ارتباط اجتماعی است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه توانایی کاربردشناسی در کودکان با رشد بهنجار و مقایسه آن با کودکان دچار اختلالات عصب‌رشدی انجام شد.روش: این پژوهش از نوع مقطعی (علی مقایسه‌ای) و جامعه آماری کودکان 5 تا 9 ساله شهر تهران ) 1400-1399) بودند. 35 کودک دارای رشد بهنجار و 119 کودک دچار اختلالات عصب‌رشدی شامل اختلال طیف اتیسم (24 نفر)، اختلال نقص‌توجه/ بیش‌فعالی (25 نفر)، اختلال نقص‌توجه (24 نفر)، اختلال رشدی زبان (21 نفر) و اختلال ارتباط اجتماعی (25 نفر)، از 3 دبستان و مرکز پیش دبستانی و نیز 11 مرکز توانبخشی به صورت غیر تصادفی انتخاب شدند. تشخیص براساس نظر تیم تخصصی چند رشته‌ای بود که بر اساس مشاهدات، تاریخچه پزشکی و خانوادگی، خطوط راهنمای تشخیصی و درمانی اختلالات روانی انجمن روانپزشکی آمریکا و نیز نتایج آزمون‌های پرسشنامه توانایی کاربردشناختی زبان، آزمون تشخیصی اتیسم گیلیام- نسخه دوم (گارز -2)، آزمون اسنپ-4، آزمون رشد زبان نیوکامر و هامیل، نسخة فارسی مجموعه آزمون ارزیابی تشخیصی آوایی و واجی، آزمون ایران- استنفورد- بینه و فهرست وارسی ارتباطی کودکان- نسخه دوم، انجام شد. سپس مادران پرسشنامه توانایی‌های کاربرد شناسی زبان را تکمیل کردند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یکراهه انجام شد. یافته‌ها: درهر سه عامل«قواعد گفتگو و کنش‌های گفتاری» «بافت» و «درک و تعامل اجتماعی» کودکان دارای رشد بهنجار تفاوت معناداری با کودکان دچار اختلالات عصب‌رشدی شامل اختلال طیف اتیسم، اختلال نقص‌توجه/ بیش‌فعالی، اختلال نقص‌توجه ، اختلال رشدی زبان و اختلال ارتباط اجتماعی داشتند (0.001 >p).نتیجه گیری: کودکان دچار اختلالات عصب‌رشدی در مولفه‌های توانایی‌های کاربردشناسی مشکل دارند، بنابراین درمانگران کودک باید ابعادی از کاربردشناسی زبان را که آسیب دیده‌اند شناسایی و بر این اساس، مداخلات درمانی ویژه‌ای طراحی نمایند.

نشریۀ مشاوره توانبخشی

مقالات آماده انتشار

شماره جاری

دوره 2 (1405)

دوره 1 (1404)

دوره و شماره: دوره 1، شماره 2، شهریور 1404، صفحه 82-164

اثربخشی درمان گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی و سازگاری زناشویی در زنان مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر بم

چکیده

اثربخشی مداخله رفتاری سلامت محور بر رضایت از زندگی افراد دارای کم توانی جسمی - حرکتی شاغل در ادارات دولتی

چکیده

مقایسه مهارت‌های مقابله با استرس، کیفیت زندگی و تاب آوری در افراد 15 – 25 ساله اقدام به خودکشی و افراد عادی در شهرستان قم

چکیده

سوگ طولانی مدت، افسردگی و حس انسجام در دانشجویان

چکیده

ساخت، رواسازی و اعتباریابی پرسش‌نامه باورهای تقدیر و سرنوشت

چکیده

کاربردشناسی زبان در کودکان با رشد بهنجار و مقایسه آن با کودکان دچار اختلالات عصب‌رشدی

چکیده